Xe buýt hydrogen vào làn sóng giao thông xanh toàn cầu

Trong cuộc đua giảm phát thải của giao thông công cộng, xe buýt hydrogen đang trở thành lựa chọn được nhiều đô thị thử nghiệm và mở rộng, bên cạnh xe buýt điện pin. Điểm hấp dẫn của dòng xe này là không phát thải khí CO2 tại ống xả, chỉ thải hơi nước, thời gian nạp nhiên liệu nhanh và tầm hoạt động dài hơn trong một số điều kiện khai thác.

Xe buýt hydrogen sử dụng pin nhiên liệu để tạo điện từ phản ứng giữa hydrogen và oxy, sau đó cung cấp năng lượng cho mô-tơ điện. Với đặc điểm này, phương tiện phù hợp với các tuyến buýt đường dài, tuyến liên tỉnh hoặc khu vực cần vận hành liên tục, nơi thời gian sạc dài của xe điện pin có thể là bất lợi. Một nghiên cứu tổng quan năm 2026 cũng nhận định hydrogen đang trở thành nguồn năng lượng không carbon quan trọng cho vận tải, đặc biệt ở nhóm vận tải công cộng đường dài nhờ mật độ năng lượng cao và khả năng nạp nhanh.

Tại châu Âu, các dự án JIVE và JIVE 2 được xem là đợt triển khai xe buýt pin nhiên liệu hydrogen lớn nhất khu vực, với 290 xe được đưa vào vận hành tại 15 thành phố và vùng trong giai đoạn 2017-2025. Các dự án này không chỉ kiểm chứng khả năng vận hành thương mại của xe buýt hydrogen, mà còn cung cấp dữ liệu về hạ tầng nạp, chi phí, bảo trì và tổ chức đội xe cho các cơ quan giao thông.

Đức là một trong những thị trường đi nhanh tại châu Âu. Đến năm 2026, nước này vận hành khoảng 500 xe buýt hydrogen, trong đó nhiều xe đã chạy thường nhật trên các tuyến công cộng. Tại Áo, 35 xe buýt hydrogen điện vừa được bàn giao cho ÖBB Postbus để khai thác vận tải vùng Carinthia từ tháng 6/2026, đi kèm trạm nạp hydrogen đầu tiên của dự án.

Ở châu Á, Trung Quốc tiếp tục là thị trường đáng chú ý. Năm 2025, hơn 10.000 phương tiện chạy pin nhiên liệu hydrogen được đưa vào lưu thông tại nước này, tăng hơn 50% so với cùng kỳ, trong đó xe buýt và xe thương mại là nhóm ứng dụng quan trọng. Một số địa phương như Quảng Châu cũng đã tiếp nhận hàng trăm phương tiện pin nhiên liệu mới, cho thấy xu hướng chuyển từ thí điểm sang triển khai quy mô lớn hơn.

Tuy nhiên, làn sóng hydrogen không đồng nghĩa với con đường dễ dàng. Thách thức lớn nhất nằm ở chi phí phương tiện, giá hydrogen xanh, mạng lưới trạm nạp và độ ổn định của chuỗi cung ứng. Reuters từng ghi nhận Stellantis dừng chương trình xe thương mại hydrogen do hạ tầng nạp hạn chế, vốn đầu tư cao và thiếu ưu đãi đủ mạnh cho khách hàng.

Vì vậy, trong bức tranh giao thông xanh, xe buýt hydrogen được nhìn nhận như một mảnh ghép bổ sung hơn là giải pháp thay thế hoàn toàn xe buýt điện pin. Với tuyến ngắn, hạ tầng sạc thuận lợi, xe điện pin vẫn có lợi thế về quy mô và chi phí. Nhưng với các tuyến dài, cường độ khai thác cao, yêu cầu quay vòng nhanh, hydrogen có thể mở ra hướng đi mới nếu đi kèm nguồn nhiên liệu sạch và hạ tầng đồng bộ.

Làn sóng xe buýt hydrogen toàn cầu vì thế không chỉ là câu chuyện về một loại phương tiện mới, mà còn là phép thử cho năng lực tổ chức hệ sinh thái giao thông xanh: từ sản xuất năng lượng, trạm nạp, vận hành đội xe đến chính sách hỗ trợ. Quốc gia nào giải được bài toán này sớm sẽ có thêm lợi thế trong quá trình chuyển đổi sang vận tải phát thải thấp.