Nhịp cầu doanh nghiệp

'Bùa hộ mệnh' giúp thoát vé phạt khi gặp cảnh sát Mỹ

Tấm thẻ đãi ngộ do do công đoàn cảnh sát cấp phát có thể giúp người quen của cảnh sát thoát khỏi các lỗi phạt ít nghiêm trọng.

Một buổi sáng năm 1993, Mike, khoảng 50 tuổi, bị kẹt xe trên đường tới buổi hẹn tại thành phố New York. Mất kiên nhẫn, ông lấn sang làn dừng khẩn cấp để vượt các xe khác dù biết rõ rất rủi ro vì chiếc xe đang lái được đi mượn, không có biển số hoặc đăng ký chính chủ. Tuy vậy, lần đánh cược này đã không thành công khi Mike gặp phải chốt kiểm tra giao thông và bị cảnh sát dừng xe.

Đối diện với ít nhất ba lỗi vi phạm, Mike kể vẫn thấy khá tự tin khi cảnh sát lại gần. Thay vì rút bằng lái, ông ta tự giới thiệu bản thân và xuất trình ra một tấm thẻ nhựa. Viên cảnh sát nhìn thẻ rồi cho Mike đi mà không hỏi căn cước hoặc đăng ký xe.

Tấm thẻ cứu Mike khỏi rắc rối ngày hôm ấy và cả sau này là thẻ đãi ngộ ("courtesy card") do Hiệp hội Hữu hảo Cảnh sát, công đoàn lớn nhất đại diện cho cảnh sát thành phố New York, cấp phát. Mỗi năm, tổ chức này thường phát thẻ cho cảnh sát thành viên, trên thẻ đề họ tên, số điện thoại, và chữ ký của người đó. Cảnh sát sau đó có thể đưa thẻ cho bạn bè hoặc người thân nếu muốn họ được đồng nghiệp "ưu ái" hơn một chút.

Thẻ đãi ngộ có thể được xuất trình trong những lần chạm trán ít rủi ro với cảnh sát, như trường hợp bị dừng xe vì vi phạm giao thông. Gặp thẻ đãi ngộ, cảnh sát có thể gọi số trên thẻ để xác minh mối quan hệ giữa các bên, sau đó quyết định xem có bỏ qua cho người cầm thẻ hay không.

Các công đoàn cảnh sát khác tại thành phố New York, như Hiệp hội Bảo hiểm của Thám tử và Hiệp hội Hữu hảo Hạ sĩ, cũng có chính sách thẻ đãi ngộ tương tự. Ở những nơi khác, công đoàn cảnh sát tại thành phố Philadelphia (bang Pennsylvania), Los Angeles (bang California), và Boston (bang Massachusetts) cũng có tiền sử phát thẻ đãi ngộ.

Thẻ đãi ngộ không phải là một phần bình thường trong cuộc sống của đa số người dân Mỹ. Sự tồn tại của loại thẻ này không phải là bí mật dù chúng trao cho người cầm thẻ một số đặc quyền. Thẻ đãi ngộ còn có thể được rao bán công khai trên mạng trực tuyến với giá gần 50 USD một tấm.

Sự tồn tại của thẻ đãi ngộ ít nhiều gây tranh cãi. John Driscoll, giáo sư trợ lý tại Đại học Tư pháp hình sự John Jay, cho biết thẻ đãi ngộ không phải là thứ cho phép tự do vi phạm luật. Cũng là cựu cảnh sát thành phố New York, Driscoll cho biết loại thẻ này nhiều khả năng sẽ phát huy hiệu quả trong những lần bị dừng xe vì vi phạm lỗi ít nghiêm trọng như lái xe quá tốc độ hoặc xi-nhan không hoạt động, và không có tác dụng trong sự việc nghiêm trọng hơn như lái xe say xỉn.

Khi thẻ đãi ngộ được xuất trình, cảnh sát viên có quyền cân nhắc để ra quyết định. "Một số cảnh sát có thể viết giấy triệu tập tới tòa cho cả mẹ mình nên thẻ đãi ngộ không có nghĩa lý gì với họ. Một số người khác ít cứng rắn hơn. Chúng tôi có quyền tự quyết khá rộng trong vấn đề có viết vé phạt hay không", Driscoll nói.

Theo Vice, việc người quen của cảnh sát có thể chỉ bị cảnh cáo vì vi phạm ít nghiêm trọng thoạt nhìn không đáng kể. Nhưng thẻ đãi ngộ cùng đặc ân đi kèm là ví dụ cụ thể cho vấn đề nghiêm trọng tại Mỹ: cảnh sát được quyền lựa chọn và quyết định xem sẽ thực sự áp dụng pháp luật với ai và bỏ qua cho ai.

Trong quá khứ đã có nhiều trường hợp cảnh sát mạnh tay với người dân xuất phát từ việc tài xế bị dừng xe vì lỗi vi phạm giao thông ít nghiêm trọng, những vi phạm vốn có thể trở nên nhẹ nhàng hơn với thẻ đãi ngộ. Ví dụ, năm 2016, một cảnh sát thành phố Minneapolis đã bắn chết tài xế da màu Philando Castile sau khi dừng xe người này vì lỗi xi-nhan hỏng. Viên cảnh sát sau đó bị sa thải nhưng được hủy cáo trạng ngộ sát.

Cảnh sát có động cơ chấp nhận thẻ đãi ngộ rất lớn vì cách ứng xử trước tấm thẻ phản ánh sự tôn trọng họ dành cho đồng nghiệp. Hành động mặc kệ thẻ đãi ngộ có thể thể hiện sự thiếu nể nang và đây không phải chuyện đùa, giáo sư Driscoll cho biết. "Hãy tưởng tượng bạn là cảnh sát và đã đưa cho người thân thẻ đãi ngộ. Nhưng sau đó, người thân bạn kể gặp phải người cảnh sát khác không thèm quan tâm tới tấm thẻ mà vẫn viết vé phạt. Bạn có thể sẽ nghĩ "làm cùng ngành mà anh không ưu ái cho tôi được à?", Driscoll nói.

Theo Mike, trong 7 tới 10 lần mà ông ta xuất trình thẻ đãi ngộ, có một lần bị dừng xe khi đi ngược chiều vào đầu năm 2020 là nổi bật nhất. Thấy người cảnh sát đối diện có vẻ hung hăng, ông ta liền đưa ba chiếc thẻ đãi ngộ để thoát vé phạt. Mike kể bị đối phương thu cả ba thẻ và nói sẽ viết vé phạt vào lần sau. "Một số cảnh sát hoàn toàn không vui mừng khi thấy thẻ đãi ngộ", Mike nói.

Những trường hợp như của Mike đã làm nổi bật thực tế rằng thẻ đãi ngộ không phải là để cảnh sát thể hiện sự tôn trọng với người dân mà là để cảnh sát nể nang lẫn nhau, Vice nhận định.

Các công đoàn cảnh sát thường rất kín miệng khi nói về thẻ đãi ngộ. Hiện tượng thẻ đãi ngộ được truyền thông phản ánh sớm nhất là vào năm 1936, trong bài viết của báo New Yorker về một cựu giám đốc cảnh sát. Xuyên suốt thế kỷ 20, thẻ đãi ngộ tiếp tục xuất hiện trên các trang báo tại khu vực thành phố New York, thông thường liên quan tới các vụ làm giả giấy tờ và tống tiền.

Vì sự im lặng này, rất khó để biết được lượng thẻ đãi ngộ đang lưu hành và người nào đang giữ thẻ. Hiệp hội Hữu hảo cảnh sát của thành phố New York cho biết số thẻ tối đa cấp cho từng người trong số 24.000 thành viên vào năm 2019 chỉ còn 20 thẻ, giảm xuống từ 30 thẻ trong năm trước. Hành động này nhằm đối phó việc nhiều người bán lại thẻ trên mạng trực tuyến, vốn đã xảy ra từ năm 2006.

Như vậy, chỉ từ một công đoàn của một thành phố, có thể có tới 480.000 thẻ đãi ngộ được phát ra và đang lưu hành trong năm 2020. Con số này chưa bao gồm số thẻ được phát cho cảnh sát đã nghỉ hưu.

Thẻ đãi ngộ do công đoàn cảnh sát tại bang New Jersey cấp phát. Ảnh: Frances Micklow/The Star-Ledger.

Thẻ đãi ngộ do công đoàn cảnh sát tại bang New Jersey cấp phát. Ảnh: Frances Micklow/The Star-Ledger.

Về vấn đề này, giáo sư Driscoll cho biết số thẻ đãi ngộ đang lưu hành theo lý sẽ được hạn chế để giữ giá trị. Nếu số thẻ đãi ngộ quá lớn, cảnh sát sẽ bắt buộc phải viết vé phạt, kể cả đối phương có thẻ hay không.

Theo Driscoll, cảnh sát thường xuyên thực hiện quyền tự quyết để bỏ qua lỗi cho người vi phạm và chỉ đưa ra cảnh cáo, dù có thẻ đãi ngộ hay không. "Mọi người hiểu thế nào tùy họ, điều này không đáng kể lắm", Driscoll nói.

Nhưng đối với Tyler Wall, tác giả viết sách về cảnh sát, thẻ đãi ngộ phản ánh thiên kiến và định kiến của hoạt động cảnh sát tại Mỹ. Tuy vậy, Wall nhận định không nên quá tập trung vào những bất công của thẻ đãi ngộ. "Sự giận dữ nên được nhắm vào bản chất của hoạt động cảnh sát", Wall nói.

QUỐC ĐẠT

Ý kiến của bạn

Địa chỉ email của bạn sẽ không hiển thị.
Thông tin bắt buộc được đánh dấu *

Cùng chuyên mục